Հնարավո՞ր է մալուխով «լսել» ստորջրյա հրաբուխը 🌋🌊

Հունաստանի Սանտորինի կղզու մոտ՝ ծովի խորքում, ակտիվ հրաբուխ կա։ Այն ուսումնասիրելու համար գիտնականներն այժմ փորձարկում են մի անսովոր տեխնոլոգիա՝ օպտիկամանրաթելային մալուխ, որը կարող է օգնել հայտնաբերել ծովի հատակի փոքրիկ տատանումները։

Հրաբուխը կոչվում է Կոլումբո և գտնվում է Սանտորինիից մոտ յոթ կիլոմետր հյուսիս-արևելք։ Նրա ստորջրյա խառնարանը հասնում է մոտ 500 մետր խորության։ Այստեղ ծովի հատակից դուրս են գալիս տաք հեղուկներ և գազեր։

Մալուխ՝ անսովոր առաջադրանքով

Օպտիկամանրաթելային մալուխների մասին լսելիս սովորաբար պատկերացնում ենք արագ ինտերնետ։ Սակայն դրանք կարող են նաև օգնել գիտնականներին զգալ ստորջրյա տատանումները։

HYDROSENSE արշավի ընթացքում հետազոտողները նախատեսում են օգտագործել Geo-Sense համակարգը՝ 500 մետր երկարությամբ օպտիկամանրաթելային մալուխով։

Սարքը լազերային լույս է ուղարկում մալուխի միջով և չափում վերադարձող լույսի փոփոխությունները։ Դրանց միջոցով մասնագետները կարող են տեղեկություններ ստանալ մալուխի երկայնքով տեղի ունեցող տատանումների մասին։

Գիտնականները ցանկանում են պարզել՝ արդյոք այս մեթոդը կօգնի նկատել հրաբխային ակտիվության, երկրաշարժերի կամ ծովի հատակի տակ շարժվող հեղուկների հետ կապված ազդանշանները։

Աշխատանքին կմիանա նաև ստորջրյա ռոբոտը

Մալուխը միակ տեխնոլոգիան չէ, որ կօգտագործվի այս արշավի ընթացքում։ Մասնագետները նախատեսում են կիրառել նաև հեռակառավարվող փոքր ստորջրյա սարք՝ MiniROV-ը։ Այն կօգնի զննել տարածքը, տեսագրել ծովի հատակը և մանրամասն քարտեզներ կազմել։

Արշավը տևում է 2026 թվականի հոկտեմբերի 30-ից մինչև նոյեմբերի 12-ը։ Տեխնոլոգիան դեռ փորձարկման փուլում է, և այն չի ներկայացվում որպես հրաբխի ժայթքումը կանխատեսելու միջոց։ Գիտնականները հույս ունեն, որ հավաքված տվյալները կօգնեն ավելի լավ հասկանալ ստորջրյա հրաբուխները և ապագայում հետևել դրանց ակտիվությանը։

Այս նախագիծը ևս մեկ օրինակ է, թե ինչպես են ինժեներական լուծումներն օգնում ուսումնասիրել մարդու համար դժվար հասանելի վայրերը և նույնիսկ «լսել» ծովի հատակը։ Պատկերը ստեղծվել է արհեստական բանականությամբ և թեմատիկ նկարազարդում է։

Աղբյուրներ՝ MBARI՝ HYDROSENSE արշավ և արշավի օրագիր։